Ho qala feme ea hoa ea molao joang

You can also read the English version of this blog.

Ho qala feme ea hau ea molao e ka ba mohato o thabisang o latelang mosebetsing oa hau oa molao. Hore na o batla ho qala ho thabela litholoana tsa lichelete tsa mofufutso oa phatla ea hau, ho ba le botsitso bo betere pakeng tsa mosebetsi le bophelo, kapa o batla ho sebetsa lebaleng la molao leo o nang le tjantjello e kholo ho lona, ho bohlokoa ho tseba se amehang tšebetsong ena pele o nka mohato o thabisang oa ho bula feme ea hau.

Ke nnete hore ho qala feme ea hau ea molao ho tla le liphephetso, matšoenyeho le lipelaelo tsa hona. Ke kahoo re nkileng qeto ea ho sheba mehato e sebetsang e amehang ha ho qaloa feme ea hau ea molao Afrika Boroa. Re tšepa hore sena se tla ba molemo ho uena 'me se thuse uena le feme ea hau e ncha ea molao ho atleha.

Mehato ea ho qala feme ea hau ea molao

Profeshene eohle ea molao Afrika Boroa e laoloa ke Molao oa Tšebetso ea Molao (Legal Practice Act) No 28 ea 2014 (LPA). Karolo ea 4 ea LPA e theha Lekhotla la Tšebetso ea Molao (Legal Practice Council - LPC) ho sebetsa joalo ka mokhatlo o molaong o nang le matla a tletseng a molao le ho ba le matla a ho laola basebetsi bohle ba molao. Kahoo, ka tlhaho, setsebi leha e le sefe sa molao se batlang ho theha feme ea sona ea molao se hloka ho ikopanya le LPA le LPC ho netefatsa hore litlhoko tsohle tsa molao lia finyelloa le hore mehato eohle e laetsoeng e nkiloe. Qetellong, o hloka hape ho netefatsa hore o beha leihlo litlamorao tsa lichelete tsa ho bula le ho tsamaisa feme ea hau.

Re arotse tšebetso ena ka mehato e latelang e meraro:

• Mohato oa boitokisetso bo sebetsang
• Mohato oa litlhoko tsa molao
• Mohato oa LPC

1. Mohato oa boitokisetso bo sebetsang

Ona ke mohato oa pele o bohlokoa leetong la hau la ho theha feme ea hau. Pele o qala tšebetso ena, o hloka ho ba le tse latelang:

1. Etsa qeto ea hore na o tla sebetsa joalo ka mong'a khoebo a le mong kapa joalo ka khampani e ngolisitsoeng e nang le mokoloto o fokolang.
2. Haeba o nka qeto ea ho ngolisa khampani, o tlameha ho ngolisa khampani le Khomishene ea Likhamphani le Thepa ea Mofuta (Companies and Intellectual Property Commission - CIPC).
3. E-ba le aterese ea sebele bakeng sa tšebetso.
4. E-ba le aterese ea poso.
5. E-ba le akhaonto ea e-mail.
6. E-ba le nomoro ea fekse.
7. E-ba le lintlha tsohle tsa mohlahlobi oa libuka eo o mo khethileng.
8. Rala hlooho ea lengolo (letterhead) bakeng sa feme ea hau e ncha.
9. Khetha ofisiri ea boikamahanyo ho latela Molao oa Setsi sa Bohlale ba Lichelete (Financial Intelligence Centre Act) No. 38 ea 2001 (FICA) 'me u ngolise feme ea hau joalo ka setheo se ikarabellang ho latela FICA seporong sa eona sa inthanete. Hopola ho boloka bopaki ba ngoliso ea FICA ea feme ea hau bo sireletsehile kaha o tla tlameha ho bo isa ho LPC selemo le selemo.
10. Bula akhaonto ea banka ea khoebo le ea tšepo (trust bank account). Hang ha akhaonto ea hau ea tšepo e se e bulotsoe, e tla sebetsoa feela hang ha o romela Setifikeiti sa hau sa Letlole la Fidelity (Fidelity Fund Certificate) bankeng.

1.1 Ho bula akhaonto ea tšepo

Karolo ea 86 ea LPA e bolela hore setsebi se seng le se seng sa molao (se boleloang Karolong ea 84(1) ea LPA) se tlameha ho tsamaisa akhaonto ea tšepo. Akhaonto ena ea tšepo e tlameha ho ba bankeng eo Letlole le entseng litlhophiso le eona joalo ka ha ho fanoe ka lona Karolong ea 63(1)(g) ea LPA. Chelete efe no e tšoaretsoeng ke tšebetso ea molao lebitsong la motho ofe kapa ofe e tlameha ho behoa moo kapele kamoo ho ka khonehang kamora hore e amoheloe. Hopola hore ena ke akhaonto ea banka e fapaneng le akhaonto ea hau ea banka ea khoebo eo feme ea hau ea molao le eona e tla e hloka. Tsoala e eketsehang liakhaontong tsa tšepo e ka behoa akhaontong e arohileng ea ho boloka ea tšepo bakeng sa merero ea ho tsetela tsoala eo.

Karolo ea 87 ea LPA e rala litlhoko tse ling tsa lichelete, e bolela hore tšebetso ea akhaonto ea tšepo e tlameha ho boloka lirekoto tse loketseng tsa bo-akhaonto tse nang le lintlha tsa tse latelang:

• Chelete e lefshoang le e amoheloang akhaontong ea eona;
• Chelete efe kapa efe e amoheloang, e tšoaretsoeng, kapa e lefshoang lebitsong la motho ofe kapa ofe; le
• Chelete e tsetelitsoeng akhaontong ea tšepo kapa akhaontong e itseng e hlahisang tsoala e boleloang Karolong ea 86, le tsoala efe kapa efe holim'a chelete e tsetelitsoeng joalo e fetisetsoang kapa e khelloang ho eona.

Ho feta moo, Karolo ea 87 ea LPA e bolela hore LPC, Boto, kapa motho ea khethiloeng ke bona ba ka hlahloba lirekoto tsa bo-akhaonto tsa feme ea molao. Sena se etsoa ka litšenyehelo tsa bona, leha ho le joalo, haeba ba fumana hore lipehelo tsa LPA ha lia finyelloa, ba tla ngola lirekoto tsa bo-akhaonto tsa feme ea molao. Kamora moo ba tla khutlisa litšenyehelo tsa tlhahlobo le tsa ho ngoloa ha lirekoto tsa bo-akhaonto ho tsoa femeng eo.

Ke kahoo ho leng bohlokoa ho netefatsa hore o ikamahanya le litlhoko tsohle tsa lichelete tse behiloeng ke LPA. Kahoo, mabapi le mokhoa oa ho qala feme ea hau ea molao, ho bohlokoa ho khetha mohlahlobi ea hloahloa oa libuka. Mohlahlobi ea hloahloa oa libuka o tla netefatsa hore feme ea hau ea molao e ikamahanya le litlhoko tsohle tse ka holimo tsa akhaonto ea tšepo. Lifeme tse ncha tsa molao li tlameha ho khetha mohlahlobi oa libuka ea ngolisitsoeng ho latela Molao oa Profeshene ea ho Hlahloba Libuka (Auditing Profession Act), 26 ea 2005, 'me ea sebetsang e le mohlahlobi oa libuka.

Hang ha o qetile mehato eohle ea boitokisetso bo sebetsang e ka holimo, motheo oa feme ea hau e ncha ea molao o se o behiloe mme o itokiselitse ho fetela mohatong o latelang.

2. Litlhoko tsa molao tsa thomo

Ho latela LPA, haeba o batla ho tsamaisa tšebetso ea molao bakeng sa akhaonto ea hau o tlameha ho:

1. O amoheloe joalo ka ramolao (attorney) ke Lekhotla le Phahameng;
2. O ngolisetsoe ho sebetsa ke LPC;
3. O tsamaise akhaonto ea tšepo;
4. O be le setifikeiti sa Letlole la Fidelity (Fidelity Fund certificate);
5. O boloke lirekoto tse hlokahalang tsa bo-akhaonto; le
6. O be o qetile Khoso ea Tsamaiso ea Tšebetso ea Molao (Legal Practice Management Course - LPMC), e amohetsoeng ke LPC.

2.1 Setifikeiti sa Letlole la Fidelity

Sena sea hlokahala ho latela Karolo ea 84(2) le (3) ea LPA e bolelang hore ha ho setsebi sa molao kapa motho ea hiriloeng/ea behiloeng leihlo ke setsebi seo sa molao ea ka amohelang kapa oa ho tšoara lichelete/thepa ntle le Setifikeiti sa Letlole la Fidelity (Fidelity Fund Certificate - FFC). Pehelo ena e sebetsa ho li-deposit tse nkoang bakeng sa litefiso kapa litšenyehelo mabapi le lits'ebeletso tsa molao tse tla fanoa. Ho amohela le ho tšoara lichelete kapa thepa ke ntho eo hangata litsebi tsa molao li kopuoang ho e etsa, kahoo ho bohlokoa haholo ho fumana FFC.

Bakeng sa ho fumana FFC ho latela LPA le Melao ea eona, litsebi tsa molao li tlameha ho fihlela litlhoko tse itseng. Litlhoko tsena tse behiloeng ke webosaete ea Letlole la Fidelity la Basebetsi ba Molao (Legal Practitioners Fidelity Fund) ke tse latelang:

• Bopaki ba ho qeta khoso ea LPMC e amohetsoeng ke LPC, ho latela lipehelo tsa Molao oa 27.1 oa melao o u lumellang ho fumana FFC ea hau ea pele pele u qeta LPMC. Hlokomela hore o tla tlameha ho qeta LPMC nakong ea selemo se le seng ho tloha ka letsatsi la ho fanoa ga FFC ea hau ea pele.
• Monehelo oa selemo le selemo oa R345.00 (ho kenyeletsa le VAT), joalo ka ha ho boletsoe ke Karolo ea 54(b) ea LPA le Molao oa 3.1 oa Melao, o patala ke bakopi ho Lekhotla bakeng sa ho fana ka setifikeiti.
• Kopo e phethiloeng, e kenyelletsang hape lethathamo la lipotso tsa kotsi tsa Letlole la Inshorense ea Basebeletsi ba Molao (Attorney's Insurance Indemnity Fund) le lintlha tsa mohlahlobi oa hau oa libuka.
• Ho romela ka nako pampiri/litlaleho tsa tlhahlobo ea akhaonto ea tšepo, ea lits'ebeletso tsohle tseo ho tsona o leng setsebi se le seng/molekane/molaoli, e amohetsoeng ke Lekhotla.

Litokomane tse phethiloeng li tlameha ho romeloa ka monehelo oa hanngoe feela oa Letlole la Fidelity oa R1,000.00. Chelete ena e ka fetoha mme ho betere ho netefatsa le Letlole la Fidelity la Basebetsi ba Molao kapa LPC. O ka etsa kopo bakeng sa FFC ea hau ka seporo sa kopo ea Setifikeiti sa Letlole la Fidelity mona.

2.2 Qeta khoso ea tsamaiso ea tšebetso ea molao

Mohato ona ke karolo ea litlhoko tsa molao bakeng sa ho tsamaisa feme ea hau ea molao 'me o akarelitsoe Karolong ea 85(1)(b) ea LPA e bolelang hore setsebi se seng le se seng sa molao, se itšebetsang se le seng kapa ka kopanelo khetlo la pele, se tlameha ho qeta khoso ea tsamaiso ea tšebetso ea molao. Khoso ena e tlameha ho amoheloa ke LPC 'me e tlameha ho qetoa nakong ea selemo se le seng ho tloha ka letsatsi leo o abetsoeng FFC ea hau ea pele. Likhoso tsena tsa tsamaiso ea tšebetso ea molao hangata li bitsoa koetliso ea tsamaiso ea tšebetso (practice management training - PMT). Li reretsoe ho hlompha litsebi tsa molao ka litsebo tse hlokahalang ho tsamaisa tšebetso ea tsona ea molao ka mokhoa o nepahetseng. Likhoso tsena li akaretsa lihlooho tse amanang le papatso, tsamaiso, lichelete, theknoloji le tsamaiso ea meralo ea likhoebo. Likhoso tsena tsa PMT hangata li tla ba le litlhoko tsa ho ba teng le tsa tlhahlobo, joalo ka likabelo (assignments) le lipotso (quizzes) tse lokelang ho phethoa. Likhoso tsena tsa PMT ke tlhoko ea molao bakeng sa ho qala feme ea molao. Leha ho le joalo, ho feta moo, li tla u tlisetsa litsebo tsa bohlokoa haholo bakeng sa ho tsamaisa feme ea hau ea molao tse tla thusa ho netefatsa hore uena le feme ea hau lea atleha.

3. Mohato oa lekhotla la tšebetso ea molao (LPC)

Hang ha o qetile mehato eohle e ka holimo, mohato oa ho qetela ke ho romela lintlha tse itseng ho LPC bakeng sa tumello. Sena se kenyelletsa tse latelang:

• Likopi tse netefalitsoeng tsa boitsebiso (ID) tsa litsebi tsa molao le baithuti ba boramolao (candidate attorneys) ka har'a feme e ncha e reriloeng ea molao.
• Lebitso le reriloeng la feme ea molao, hammoho le likarete tsa khoebo le hlooho ea lengolo (letterhead). Hlooho ea lengolo e tlameha ho hlakisa lintlha tsa litsebi tsohle tse sebetsang tsa molao ka har'a feme.
• Aterese ea feme ea molao le moo e tla sebetsa e le teng.
• Nomoro ea fekse le aterese ea poso ea feme ea molao.

Lintlha tsena tsohle li fanoa e le hore LPC e netefatse hore feme e ncha ea molao e ikamahanya le maemo a behiloeng ho LPA le Melao ea eona. Lintlha tsena li romeloa hammoho le kopo e phethiloeng ho LPC.

4. Litlamorao tsa lichelete

Tšebetso ea ho bula feme ea hau ea molao hase mofufutso o bitsang chelete e ngata haholo. Leha ho le joalo, ka tlase ke lethathamo la litšenyehelo tsa motheo tseo o tla hloka ho li rala:

1. Ngoliso ea khampani ea hau le CIPC;
2. Ho kenya tšebetsong akhaonto ea hau ea khoebo bankeng eo u e khethileng;
3. Tefo ea litefiso tsa selemo le selemo tsa LPC;
4. Ho ngolisa lebokose la poso;
5. Khoso ea Koetliso ea Tsamaiso ea Tšebetso (Practice Management Training); le
6. Ho reka lisebelisoa tsa motheo tsa ho ngola (stationery), mochine o hatisang (printer), le khomphutha.

Mehato ena ke ea motheo mabapi le mokhoa oa ho qala feme ea hau ea molao Afrika Boroa, joalo ka ha ho hlokahala ke LPC ho latela LPA le Melao ea eona. Leha ho le joalo, ke khale ho ba le leihlo le letle ho aha likamano le basebetsi-mmoho ba seng ba fetile tšebetsong ena ea ho bula lifeme tsa bona tsa molao e le hore ba arolelane lintlha, ho eletsa, kapa ho fumana khothatso leetong lena.

E ngotsoe qalong ke Andrew Banks & Anke Olivier-Kok mme ea phatlalatsoa ka la 24 Phandala 2023. E ntlafalitsoe la ho qetela ka la 14 Motšeanong 2026.